... او می آید

به نام خدا

در روايتي كه شيخ اجل محمد بن الحسن الحر عاملي در كتاب إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات از كتاب إثبات الرجعة فضل بن شاذان به سند صحيح آورده، چنين مي‌خوانيم:
از امام صادق(ع) است كه فرمود:
هيچ معجزه‌اي از معجزات انبيا و اوصيا نيست مگر اينكه خداوند تبارك و تعالي مثل آن‌‌را به‌دست قائم(ع) ظاهر مي‌گرداند تا بر دشمنان، اتمام حجت كند .¹

و چه خوش گفته‌اند: آنچه خوبان همه دارند تو تنها داري.

و نيز فاضل علامه مجلسي در بحارالأنوار حديثي از مفضل بن عمر از امام ابوعبدالله صادق(ع) نقل كرده كه فرمود:
و در آن هنگام آقاي ما قائم(ع) به خانه خدا تكيه زده مي‌گويد: اي مردم هركس مي‌خواهد آدم و شيث را ببيند، بداند كه من آدم و شيث هستم، و هركس كه مي‌خواهد نوح و فرزندش سام را ببيند، بداند كه من همان نوح و سامم، و هركس مي‌خواهد ابراهيم و اسماعيل را ببيند، بداند كه من همان ابراهيم و اسماعيل مي‌باشم، و هركس مي‌خواهد موسي و يوشع را ببيند، من همان موسي و يوشع هستم، و هركس مي‌خواهد عيسي و شمعون را ببيند، من همان عيسي و شمعون هستم، و هركس مي‌خواهد محمد(ص) و اميرالمؤمنين را ببيند، بداند كه من همان محمد و اميرالمؤمنين هستم، و هركه مي‌خواهد حسن و حسين را ببيند، بداند كه من همان حسن و حسين مي‌باشم، و هر كه مي‌‌خواهد امامان از ذرية حسين را ببيند، بداند كه من همان ائمه اطهار هستم. دعوتم را بپذيريد و به نزدم جمع شويد كه هرچه گفته‌اند و هرچه نگفته‌اند را به شما خبر مي‌دهم.²

اين حديث، دلالت دارد بر اينكه تمام صفات انبياي عظام و مكارم ائمة اطهار(ع) در وجود امام زمان ما ـ أرواحنا فداه ـ جمع است و از آن حضرت بروز مي‌كند، و نيز روايتي كه قبلاً از پيغمبر اكرم(ص) آورديم كه نهمين آنها قائمشان است و او ظاهر و باطن آنها است، بر اين معني دلالت مي‌كند.
همچنين شيخ صدوق در كتاب كمال‌الدين به سند خود از ابوبصير روايت كرده كه گفت:
شنيدم حضرت ابوعبدالله صادق(ع) مي‌فرمود: سنت‌هاي پيغمبران(ع) و آنچه از غيبت‌ها برايشان واقع شد، در قائم ما اهل البيت نيز به‌طور كامل و صددرصد واقع خواهد شد.

ابوبصير گويد: عرض كردم يابن رسول‌الله، قائم شما اهل البيت كيست؟
فرمود: اي ابوبصير، او پنجمين از نسل فرزندم موسي است، او فرزند بهترين كنيزان است، غيبتي خواهد داشت كه در آن باطل‌كيشان به ترديد مي‌افتند، سپس خداوند عزوجل او را آشكار مي‌كند و به‌دست او شرق و غرب زمين را فتح مي‌نمايد و روح‌‌الله، عيسي بن مريم، از آسمان فرود مي‌آيد و پشت سرش نماز مي‌خواند... .³

حال كه سخن به اينجا رسيد خوب است اين مطلب را [به نحو تفصيلي‌تر] بيان نمائيم.

شباهت به حضرت آدم(ع)

خداوند متعال حضرت آدم را خلیفه خود در تمام زمین قرار داد و در قرآن مجید درباره او چنین فرموده است:

« انی جاعل فی الارض خلیفه »⁴

من در زمین جانشین خواهم گماشت.

هم چنین خداوند امام زمان را نیز خلیفه خود در روی زمین قرار خواهد داد. چنان که خداوند متعال می فرماید:

« وعد الله الذین آمنوا منکم و عملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض ... »⁵

خدا کسانی از شما را که ایمان آورده اند و کار های شایسته کرده اند وعده داده است که حتما آنان را در این سرزمین جانشین خود قرار دهد.

ذیل آیه شریفه امام صادق فرمودند که او قائم آل محمد است و هنگام ظهورش در مکه معظمه دست بر صورت خود می کشد و می گوید:

« و قالوا الحمد لله الذی صدقنا وعده و اورثنا الارض نتبوا من الجنه حیث نشاء فنعم اجر العاملین »⁶

حمد و ثنا مخصوص خداوندی است که وعده اش را در حق ما تحقق بخشید و ما را وارث زمین گردانید. از بهشت هر کجا بخواهیم مسکن می گزینیم که پاداش عمل کنندگان چقدر نیکو است.

و در حديث مفضل آمده كه خروج مي‌كند در حالي‌كه ابري بالاي سرش سايه افكنده و در آن منادي ندا مي‌كند:
اين، مهدي، خليفة خدا است از او پيروي كنيد.

2ـ1. از پيامبر(ص) نقل شده كه فرمود:
آدم(ع) آنقدر بر فراق بهشت گريست تا اينكه (اشك) از دو گونه‌اش مانند آبراه‌هايي جاري شد.⁷
از امام صادق(ع) نيز همين معني روايت شده است.⁸
حضرت قائم(ع) نيز، مانند آدم، گريه بسيار دارد، چنانكه در زيارت ناحيه از آن حضرت است كه، خطاب به جدش، حسين(ع) مي‌گويد:
شب و روز برايت ندبه مي‌كنم و به جاي اشك بر تو خون مي‌گريم.

3ـ1. دربارة آدم، آيه نازل شده كه:
و عَلَّمَ آدَمَ الاَسماءَ كفلَّها.⁹
خداوند تمام اسم‌ها را به آدم تعليم فرمود:¹⁰

و اما قائم، خداوند آنچه به آدم آموخت به او نيز آموخته و اضافه بر آن هم مطالب ديگري آموخته است، چه اينكه آدم بيست و پنج حرف از اسم اعظم را آموخته بود ـ چنان‌كه در حديث آمده استـ و پيغمبر اكرم(ص) هفتاد و دو حرف از آن را آموخت، و تمام اموري كه خداوند متعال به پيامبرش داده، به اوصياي آن حضرت نيز داده شده تا به مولاي ما حضرت قائم(ع) نوبت رسيد.

و در خبر صحيح ثقة اسلام كليني از حضرت ابي عبدالله صادق(ع) مروي است كه فرمود:
آن علمي كه به آدم(ع) نازل شد ديگر برداشته نشد، و هيچ عالمي نمرده مگر اينكه علمش را به ارث گذاشته است؛ زمين، بدون عالم باقي نمي‌ماند.¹¹
4ـ1. آدم، زمين را با عبادت خدا زنده كرد، پس از آنكه جنيان با كفر و طغيانشان آن‌را ميرانده بودند.
قائم(ع) نيز زمين را با دين خدا و عبادت و عدالت و برپايي حدودش زنده خواهد كرد، بعداز مردن آن به كفر و معصيت اهل زمين.
در بحارالأنوار از حضرت ابوجعفر(ع) دربارة آية:
يفحْيي اْلاَرْضَ بَعْدَ مَوْتها.¹²
[خدا] زمين را پس از مردنش زنده مي‌كند.

آمده كه فرمود:
خداوند عزوجل به وسيلة قائم(ع) زمين را بعداز مرگش زنده مي‌گرداند. منظور از مرگ آن، كفر اهل آن مي‌باشد كه كافر در حقيقت مرده است.¹³
و در وسائل الشيعه دربارة همين آيه آمده است كه حضرت موسي بن جعفر(ع) فرمود:
به وسيلة باران احيا نمي‌كند، بلكه خداوند مرداني برمي‌انگيزد كه عدالت را زنده مي‌كنند، و زمين به خاطر احياي عدالت زنده مي‌شود، و به درستي كه اگر يك حد در زمين برپا شود، سودمندتر است از چهل روز باران.¹⁴
و در همان كتاب از پيغمبراكرم(ص) منقول است كه فرمود:
يك ساعت امام عادل بهتر است از عبادت هفتاد سال، و يك حد كه براي خدا در زمين برپا شود، سودمندتر است از چهل روز باران.¹⁵
با اين همه تاكي و تا چند آدم و قائم را با هم مقايسه كنم در حالي‌كه آدم به خاطر قائم خلق شد.
فانَّ اَّلذي خَلَقَ الْمَكارفمَ جازفها
في صفلْبف آدَمَ لفلْامامف الْقائفمف
آنكه مكارم اخلاق را آفريد همه را در صلب آدم قرار داد براي امام قائم.

شباهت به هابيل(ع)
1ـ2. نزديك‌ترين و خويشاوندترين افراد، هابيل را كشت؛ يعني برادرش قابيل. خداوند متعال در كتاب عزيز خود مي‌فرمايد:
وَاتْلف عَلَيْهفمْ نَبَاءَ ابْنَيْ آدَمَ بفالْحَقّف افذْ قَرَّبا قفرْباناً فَتفقفبّفلَ مفنْ اَحَدفهفما وَلَمْ يفتَقَبَّلْ مفنَ اْلآخَرَ قالَ لاَقْتفلَنَّكَ قالَ افنَّما يَتَقَبَّلف اللهف مفنَ الْمفتَّقينَ.¹⁶
و داستان راستين دو پسر آدم را برايشان بخوان، آنگاه كه قرباني كردند، از يكيشان پذيرفته آمد و از ديگري پذيرفته نشد. گفت: تو را مي‌كشم. گفت: خدا قرباني پرهيزگاران را مي‌پذيرد.
همچنين نزديك‌ترين و خويشاوندترين افراد، قصد كشتن امام قائم ـ روحي و ارواح العالمين فداه ـ را نمود؛ او عموي آن حضرت، جعفر كذاب بود.
از امام زين‌العابدين(ع) نقل شده است كه فرمود:
گويا جعفر كذاب را مي‌بينم كه سركش زمانش را بر تفتيش امر وليّ خدا و آنكه در غيب الهي محفوظ و بر حرم پدرش موكل است وادار كند، به خاطر جهل او به ولادتش و حرص بر كشتنش ـ اگر بر او دست يابد ـ از روي طمع در ميراث پدرش تا آن را به ناحق بگيرد.¹⁷

شباهت به شيث(ع)
هبةالله شيث، اجازه نيافت كه علم خودش را آشكار كند، چنان‌كه در روضة كافي روايت شده كه حضرت ابوجعفر باقر(ع) در خبري طولاني چنين فرمود:

وقتي هبةالله پدرش آدم را دفن كرد، قابيل به نزدش آمد و گفت: اي هبة‌الله من ديدم كه پدرم آدم تو را از علم، آنقدر عطا كرد كه به من عطا نكرد، و آن همان علمي است كه برادرت هابيل به آن دعا كرد و قرباني‌اش قبول شد، و بدين جهت او را كشتم كه فرزنداني نداشته باشد تا بر فرزندان من افتخار كنند و بگويند ما فرزندان كسي هستيم كه قرباني‌اش قبول شد و شما فرزندان كسي هستيد كه قرباني او قبول نشد، و تو اگر علمي را كه پدرم به تو اختصاص داده آشكار كني تو را هم مي‌كشم همان‌طور كه بردارم هابيل را كشتم. پس هبةالله و فرزندان او مخفي مي‌كردند آنچه از علم و ايمان نزد آنها بود...¹⁸

حضرت قائم نيز تا روز وقت معين اجازه نيافته؛ چنان‌كه دربارة حضرتش روايت شده است:
هنگام ولادت بر زانو قرار گرفت، و دو انگشت سبابه‌اش را به سوي آسمان بلند كرد؛ عطسه‌اي زد و گفت:
سپاس خداي را كه پروردگار جهانيان است. درود خداوند بر محمد و خاندانش باد. ستمگران پنداشته‌اند كه حجت الهي، باطل و نابود است، و حال آنكه اگر در سخن گفتن به ما اجازه داده شود شك از بين مي‌رود¹⁹
اين خبر را رئيس المحدثين، شيخ صدوق در كمال‌الدين آورده است.

شباهت به حضرت نوح(ع)

از امام صادق وامام هادی روایت شده استکه حضرت نوح 2500 سال عمر کرد. به همین دلیل وی را شیخ الانبیا می نامند. بنا بر روایات، امام زمان در نیمه شعبان سال 255 ق. متولد شده است.²⁰ اکنون عمر شریف ایشان 1175 سال می باشد. به همین دلیل ایشان را شیخ الاوصیا لقب داده اند.

و از امام زين‌العابدين(ع) روايت است كه فرمود:
در قائم، روشي از آدم و از نوح هست و آن طول عمر مي‌باشد... .²¹

2ـ4. نوح، زمين را با سخن خود از كافرين پاك كرد و گفت:
لاتَذَر عَلَي الأَرضف مفن الكاففرينَ دَيّاراً.²²
اي پروردگار من، بر روي زمين هيچ‌يك از كافران را مگذار.
قائم نيز زمين را با شمشير از لوث وجود كافران پاك مي‌گرداند تا جائي كه هيچ اثري از آنها باقي نماند.

3ـ4. نوح، نهصد و پنجاه سال صبر كرد، چنان‌كه خداوند مي‌فرمايد:
فَلَبفثَ فيهفمْ اَلْفَ سَنَةف افلاّ خَمْسينَ عاماً فَاَخَذَهفمف الطّفوفانف وَهفمْ ظالفمفونَ.
او هزار سال و پنجاه سال كم در ميان آنان بزيست و چون مردمي ستم‌پيشه بودند، طوفانشان فراگرفت.
قائم نيز از اول امامتش تاكنون صبر كرده، و نمي‌دانم تا كي صبر خواهد كرد. هركه از نوح تخلف جست، هلاك شد وهركه از قائم تخلف جويد نيز هلاك مي‌شود؛ چنان‌كه در حديث آمده است.²³

4ـ4. آنقدر خداوند فرج نوح و اصحابش را به تأخير انداخت تا اينكه بيشتر معتقدان به آن حضرت، از او برگشتند. فرج قائم را نيز خداوند آنقدر به تأخير مي‌اندازد كه بيشتر معتقدان به آن حضرت از او برمي‌گردند. چنان‌كه در حديثي از امام عسكري(ع) آمده است.²⁴

5ـ4. ادريس به ظهور نوح بشارت داد و به ظهور قائم، خداوند تعالي فرشتگان را بشارت داد. و پيغمبر و امامان (ع) و بلكه پيغمبران گذشته ظهورش را بشارت دادند.
6ـ4. نداهاي نوح به شرق و غرب عالم مي‌رسيد، و اين يكي از معجزات آن حضرت بود، چنان‌كه در كتاب زبدةالتصانيف آمده است. قائم(ع) نيز هنگام ظهور، بين ركن و مقام مي‌ايستد و فريادي برمي‌آورد و مي‌گويد:
اي نقبا و سرداران من و اي خواص من، و اي كساني كه خداوند پيش از ظهور، آنان را بر روي زمين براي ياري من ذخيره كرده، باخواست و رغبت به سوي من آييد.

پس صداي آن حضرت(ع) به آنها مي‌رسد در حالي كه در محراب‌ها و بر فرش‌ها و رختخواب‌هايشان باشند، و با يك فرياد، همه، صداي او را مي‌شنوندـ هريك از آنها به گوشش مي‌رسد ـ و به سوي آن صدا اجابت مي‌كنند، و يك چشم برهم زدن نمي‌گذرد كه همگي آنها بين ركن و مقام قرار مي‌گيرند.
اين معني در حديث مفضل از امام صادق(ع) آمده است.²⁵

شباهت به حضرت هود(ع)

خداوند کسانی را که با حضرت هود مخالفت می کردند و به مواعظ ایشان توجه نمی کردند با باد عقیم هلاک کرد.

« فِی عادٍ اِذ اَرسَلنا عَلَیهِمُ الرّیحَ العَقِیمِ »²⁶

در قوم عاد، چون بر سر انان باد مهلک را فرستادیم.

در مورد امام زمان نیز در روایات امده است که خداوند جمعی از کافران را با باد سیاهی نابود می کند²⁷

شباهت به حضرت ابراهیم(ع)

1- در روایات آمده است که دوران حمل و ولادت حضرت ابراهیم مخفیانه بود. دوران حمل و ولادت امام زمان نیز مخفی بوده است.

2- حضرت ابراهیم دو غیبت داشت. حضرت صاحب الزمان هم دارای دو غیبت است.

3- حضرت ابراهیم هنگامی که در آتش افکنده شد، جبرئیل برایش جامه ای از بهشت آورد و خداوند ابراهیم را از آتش نجات داد. حضرت مهدی نیز هنگامی که قیام می کند همان جامه را خواهد پوشید.

شباهت به حضرت لوط(ع)

فرشتگان برای یاری حضرت لوط آمدند و گفتند:

« یا لُوطُ إنّا رُسُلُ رَبِّکَ لَن یَصِلُوا اِلَیکَ »²⁸

ای لوط، همانا ما فرستادگان پروردگار هستیم و هرگز دست آزار آنان به تو نخواهد رسید.

در روایات آمده است؛ در هنگام ظهور حضرت مهدی، به امر پروردگار متعال، فرشتگان به یاری آن حضرت خواهند آمد.

و همچنين از شباهت‌هاي حضرت قائم(ع) به حضرت لوط اين است كه لوط(ع) از بلاد فاسقين بيرون رفت، حضرت قائم(ع) نيز از بلاد فاسقين بيرون رفتند.

شباهت به حضرت اسحاق(ع):
خداوند متعال، ولادت حضرت اسحاق(ع) را ـ پس از آنكه ساره از بچه‌دار شدن مأيوس شده بود ـ  بشارت داد، و فرمود:
زنش در حالي‌كه ايستاده بود بخنديد، پس او را به اسحاق بشارت داديم. (سارا) گفت: آيا مي‌شود من بزايم در حالي‌كه پيرزني هستم و اين شوهرم پير (مردي) است. همانا اين چيز شگفتي است.²⁹
به ولادت حضرت قائم(ع) نيز بعداز آن‌كه مردم از ولادت ايشان مأيوس شدند، بشارت داده شد. چنان‌كه عيسي بن الشيخ (يا مسيح) مي‌گويد:
امام حسن عسكري(ع) با ما وارد زندان شدند، من در حق ايشان معرفت داشتم، به من فرمودند: تو 65 ‌سال و يك ماه و 2 روز عمر داري.
كتاب دعايي همراه من بود كه در آن تاريخ ولادتم نوشته شده بود، وقتي به آن نگريستم ديدم همان‌طور است كه آن حضرت فرمودند، سپس فرمودند: آيا اولاد داري؟ عرض كردم: نه، دست به دعا برداشتند كه: خدايا فرزندي به او روزي كن كه بازوي او باشد، كه فرزند چه خوب بازويي است، سپس به اين بيت از شعر متمثل شده، و گفتند:
من كان ذا عضد يدرك ظلامته
انّ الذّليل الّذي ليست له عضد
هركه بازويي داشته باشد حقوق پايمال شدة خود را به دست مي‌آورد، ذليل آن كسي است كه بازويي نداشته باشد.
به آن حضرت عرض كردم: آيا شما فرزندي داريد؟
فرمودند: آري به خدا سوگند براي من فرزندي خواهد بود كه زمين را از قسط و عدل پر مي‌كند، امّا الآن فرزندي ندارم؛ سپس (به اين اشعار متمثل شده) فرمودند:
لعلّك يوماً إن تراني كأنّما
بني ّحواليّ الأُسوُدُ اللّوَابِدُ
فإنّ تميماً قبل أن يلد الْحصيٰ
أقام زماناً و هو في النّاس واحد
شايد كه روزي فرا رسد تو ببيني كه فرزندانم همچون شيراني در كنارم نشسته‌اند.³⁰
به راستي تميم پيش از آنكه فرزندان زيادي را به دنيا آورد روزگاري دراز در ميان مردم تنها بود.

شباهت به حضرت يعقوب(ع)
يعقوب(ع)، خداوند ـ پس از مدتي طولاني ـ تفرقش را جمع فرمود. حضرت قائم(ع) نيز، خداوند پريشاني و تفرق آن حضرت(ع) را پس از مدتي طولاني‌تر جمع خواهد ساخت. يعقوب(ع) براي يوسف آنقدر گريست تا اين‌كه چشمانش از اندوه سفيد شد در حالي كه خشم خود را فرو مي‌برد.³¹
حضرت قائم(ع) نيز براي جدشان، حضرت حسين(ع) گريستند، و در زيارت ناحيه فرموده‌اند:
به جاي اشك بر تو خون مي‌گريم.³²
يعقوب(ع) منتظر فرج بود و مي‌گفت:
« لا تيأسوا من روح الله إنّه لا ييأس من روح الله إلاّ القوم الكافرون. »³³
حضرت قائم(ع) نيز منتظر فرج مي‌باشند، چنان‌كه روايات فراواني شاهد بر اين معني است.

شباهت به حضرت یوسف(ع)

يوسف(ع) زيباترين اهل زمان خود بود.
حضرت قائم(ع) نيز زيباترين اهل زمان خود مي‌باشند.
حضرت يوسف(ع) مدتي طولاني غايب شد تا اين‌كه برادران بر او داخل شدند پس آن‌ها را شناخت در حالي‌كه آن‌ها آن حضرت را نشناختند.³⁴
حضرت قائم(ع) نيز از خلق غائب شده، در عين حالي كه در ميان آنها راه مي‌روند و آنان را مي‌شناسند ولي آنها  ايشان را نمي‌شناسند.
يوسف(ع) خداوند امرش را يك شبه اصلاح فرمود، كه پادشاه مصر آن خواب را ديد.
حضرت قائم(ع) نيز خداوند متعال امر آن حضرت(ع) را در يك شب اصلاح مي‌فرمايد، پس در آن يك شب ياران حضرتش را از بلاد دور جمع مي‌كند.
امام باقر(ع) مي‌فرمايند:
در صاحب اين امر شباهتي (سنتي) از يوسف(ع) هست و آن اين‌كه خداوند عز و جل در يك شب امر او را اصلاح مي‌فرمايد.³⁵
و از پيغمبر اكرم(ص) مروي است كه فرمودند:
مهدي از ما اهل بيت است، خداوند امر او را در يك شب اصلاح مي‌كند.³⁶
يوسف(ع) دچار زندان شد، و گفت:
ربّ السّجن أحبّ إليّ ممّا يدعونني إليه.³⁷
در قائم(ع) نيز، مطابق حديثي كه از امام باقر(ع) آورديم، چنين است:
در صاحب اين امر سنتي از موسي و سنتي از عيسي و سنتي از يوسف و سنتي از محمد(ص) هست... و اما سنت از يوسف، زندان و غيبت است ³⁸
معناي اين سخن آن است كه دنيا با همة فراخي و زمين با همة پهناوريش براي ولي عصر(عج) زندان شده، به طوري‌ كه از ستم معاندين و مخالفتشان ايمن نيست، از درگاه خداوند متعال مي‌خواهيم كه فرجش را تعجيل و خروج ايشان را سهل گرداند.
يوسف(ع) چند سال در زندان ماند.
قائم(ع)، اي كاش مي‌دانستم كه چقدر در اين زندان غيبت به سر خواهند برد و كي بيرون خواهند آمد.
يوسف(ع) از خاص و عام خودش غايب شد و از برادرانش مخفي ماند و امر او بر پدرش يعقوب مشكل شد با اين‌كه مسافت ميان او، خاندان و شيعيانش نزديك بود.
قائم (ع) نيز همين‌طور است. امام باقر(ع) در بيان شباهت حضرت قائم(ع) به جمعي از پيغمبران چنين مي‌فرمايند:
و اما شباهت او به يوسف بن يعقوب(ع) غيبت از خاص و عام و مخفي بودن از برادران و پوشيده شدن امر او از پدرش يعقوب پيغمبر(ع) با وجود نزديك بودن مسافت بين آن حضرت با پدر و خاندان و پيروانش مي‌باشد.³⁹

شباهت به حضرت خضر(ع)

1- خداوند متعال عمر حضرت خضر را طولانی کرده است. امام زمان نیز عمرش طولانی است. طول عمر حضرت خضر می تواند شاهدی بر وجود حضرت بقیه الله الاعظم باشد.

2حضرت قائم(ع) نيز، خداوند عمرش را طولاني قرار داده. بلكه از بعضي روايات استفاده مي‌‌شود كه حكمت اين‌كه عمر خضر(ع) طولاني شده اين است كه دليلي بر طول عمر قائم(ع) باشد. حضرت امام صادق(ع) در روايتي طولاني فرموده‌اند:
و اما بندة صالح خضر(ع) را خداوند عمر طولاني عنايت فرمود، نه به خاطر نبوتي كه برايش تقدير كرده باشد يا كتابي بر او نازل فرمايد و نه آييني كه شرايع ديگر را نسخ نمايد، و نه براي امامتي كه بندگان خود را به اقتداي به او ملزم سازد و نه اطاعتي كه بر او فرض فرمايد، بلكه چون در علم خداوند تبارك و تعالي گذشته بود كه عمر قائم(ع) در دوران غيبت طولاني خواهد شد تا آنجا كه بندگان او باور نكنند و آن عمر طولاني را انكار نمايند، خداوند عمر بندة صالح (خضر) را بدون سبب طولاني ساخت مگر به علت استدلال به وسيلة آن بر عمر قائم(ع) و تا اينكه دليل و برهان معاندين را قطع نمايد كه مردم را برخداوند حجتي نباشد ⁴⁰
امام رضا(ع) نيز فرمودند:
خضر(ع) از آب حيات آشاميده پس او زنده است و نمي‌ميرد تا در صور دميده شود و البته او نزد ما مي‌آيد و بر ما سلام مي‌كند، صدايش شنيده مي‌شود ولي خودش ديده نمي‌گردد، و او هرجا كه نامش در ميان آيد حاضر مي‌شود، پس هركه از شما او را ياد كرد بر او سلام كند، او هر سال در مراسم حج حاضر است، تمام مناسك را انجام مي‌دهد و در عرفه توقف مي‌كند، و بر دعاي مؤمين آمين مي‌گويد: و خداوند وحشت قائم ما را در هنگام غيبتش به او به اُنس مبدل مي‌سازد، و تنهاييش را به وسيلة او برطرف مي‌نمايد.⁴¹
نام خضر(ع) «بليا» است و برخي اسم‌هاي ديگر را گفته‌اند، علت اينكه «خضر» ناميده شده اين است كه بر چوب خشكي نمي‌نشست مگر اينكه سبز مي‌شد و نيز گفته شده كه هرگاه نماز بگذارد اطرافش سبز مي‌شود،⁴² و گفته‌اند براي اينكه او در سرزمين سفيدي بود كه به يك‌باره تكان خورد و سبز شد.
در نجم الثاقب روايت شده كه حضرت قائم(ع) به هر سرزميني كه بگذرند، سبز و پرگياه مي‌شود و آب از آنجا مي‌جوشد، و چون از آنجا بروند آب فرو مي‌رود و زمين به حال خود برمي‌گردد.
خضر(ع)، خداوند متعال به او قدرت و نيرويي عنايت فرموده كه به هر شكلي كه بخواهد، درمي‌آيد؛ چنان‌كه امام صادق(ع) فرموده‌اند.⁴³
حضرت قائم(ع) را نيز خداوند همين قدرت را عنايت فرموده، روايات و حكاياتي كه بر اين معني دلالت مي‌كند، بسيار است.
حضرت خضر(ع) مأمور به علم باطن بود، چنان‌كه به موسي(ع) گفت:
إنّك لن تستطيع معي صبراً و كيف تصبر علي مالم تحط به خبراً.⁴⁴
قائم(ع) نيز مأمور به علم باطن است.
خضر(ع) وجه كارهايش آشكار نشد مگر بعداز آنكه خود فاش كرد.
حضرت قائم(ع) نيز وجه غيبتش آن‌طور كه بايد مكشوف نمي‌شود مگر بعداز ظهور.
خضر(ع) هرسال در مراسم حج شركت مي‌كند و تمام مناسك را انجام مي‌دهد.
حضرت قائم(ع) نيز هرسال در مراسم حج شركت نموده و مناسك را به‌جاي مي‌آورند. كه روايات مختلفي از معصومين(ع) بر اين امر تصريح دارد.

شباهت به حضرت شعیب(ع)

1- حضرت شعیب در میان قوم خود گفت: « بقیه الله خیر لکم ان کنتم مومنین »⁴⁵امام زمان نیز هنگامی که خروج می کند به کعبه تکیه می زند و 313 نفر از یاوران وی نزدش حاضر می شوند. پس اولین سخنی که به زبان می آورد آیة « بقیه الله خیر لکم ان کنتم مومنین » است. بعد می فرماید: من « بقیه الله » در زمین و خلیفه خدا و حجت او بر شما هستم. پس هیچ مسلمانی بر او سلام نمی کند مگر این که چنین می گوید: « السلام علیک یا بقیه الله فی ارضه »⁴⁶

2- روایت است که تکذیب کنندگان حضرت شعیب به آتش ابری که به آنان سایه افکنده بود، سوختند. چنان که خداوند می فرمایند:

« فکذبوه فاخذهم عذاب یوم الظله انه کان عذاب یوم عظیم »⁴⁷

پس آنان او ( پیغمبرشان ) را تکذیب کردند و به عذاب روز ابر گرفتار شدند که آن عذاب، ( هم چون ) عذاب روز بزرگ ( قیامت ) بوده است.

در عصر ظهور حضرت مهدی نیز تمام بت ها و معبود های غیر خدا خواهند سوخت.⁴⁸

شباهت به حضرت موسی(ع)

1- دوران حمل و ولادت موسی مخفی بود. دوران حمل و ولادت امام زمان نیز مخفیانه انجام شد.

2- حضرت موسی دو غیبت داشت که یکی از دیگری طولانی تر بود.غیبت اول از مصر بود که 28 سال طول کشید. غیبت دوم هنگامی که به سوی میقات پروردگارش رفت و چهل روز به طول انجامید.

چنان که خداوند می فرماید:

« و واعدنا موسی ثلاثین لیله و اتممناها بعشر فتم میقات ربه اربعین لیله »⁴⁹

و با موسی سی شب وعده کردیم و ان را با ده شب دیگر به اتمام رساندیم. پس میقات پروردگار در چهل شب کامل گردید.

امام زمان نیز دو غیبت دارد غیبت صغری و کبری.

3- نکته دقیق دیگری که در شباهت امام زمان وحضرت موسی وجود دارد این است که:

غیبت حضرت موسی برای مردم آن زمان یک امتحان بود، که متأسفانه خیلی از این امتحان موفق بیرون نیامدند و شکست خوردند.

در زمانی که حضرت موسی در غیبت بود مردم به جای این که صبور باشند و به دنبال تعالیم الهی حضرت موسی باشند، متأسفانه به دنبال سامری رفتند و گوساله پرستی را انتخاب نمودند. پس غیبت حضرت موسی امتحانی بود برای مردم آن زمان که خیلی ها در این امتحان مردود شدند و از مسیر حق منحرف شدند و به دنبال گوساله پرستی رفتند.

غیبت امام زمان نیز برای مردم زمان ایشان یک امتحان بزرگ است. این آزمون الهی در مدت عمر شریف آن حضرت ( حدود 1171 سال ) به طول انجامیده است و متأسفانه خیلی از مردم در این دوران طولانی، یعنی دوران غیبت، مردود شدند و نتوانستند راه صحیح را انتخاب نمایند. کسانی که در دوران غیبت مردود شدند را می توانیم در دو گروه اصلی تقسیم بندی کنیم.

الف) افرادی که مسیر افراط کردند. مثل کسانی که آیین بهاییت را انتخاب کردند. پیروان این آیین معتقدند امام زمان آمد، ظهور کرد و به شهادت رسید.

ب) گروه دیگری نیز مسیر تفریط را انتخاب کردند. از این گروه می توانیم اعضای انجمن حجتیه را نام ببریم که می گویند نباید برای ظهور امام زمان اقدامی انجام دهیم بلکه باید بگذاریم تمام عالم را فساد و تباهی پر کند تا آن حضرت شخصا به اصلاح امور بپردازد. نظریه این گروه نیز مردود شناخته شده است.

اما کسانی که از دوران طولانی غیبت کبری موفق بیرون می آیند و در این امتحان عظیم الهی پیروز می شوند، کسانی هستند که بر اساس کلام خود امام زمان و دستور صریح آن حضرت رفتار می کنند و دنبال علمای جامع الشرایط و مراجع تقلید و ولایت فقه می روند. آری این گروه براستی در این امتحان عظیم الهی پیروز و سربلند هستند.

4- حضرت موسی وقتی غایب شد قومش در منتهای رنج و مشقت و ذلت واقع شدند، به طوری که دشمنانشان پسران آنان را می کشتند. باید شیعیان و دوستان حضرت قایم نیز در زمان غیبت آن حضرت در نهایت سختی و فشار و ذلت می افتند. البته این سختی ها و مشکلات برای آن است که امتحان شوند تا بین خوب ها و بد ها فاصله بیفتد.

شباهت به حضرت سلیمان(ع) و حضرت داوود(ع)

1- حضرت سلیمان قبل از رسیدن به سن بلوغ به پیامبری رسید. حضرت مهدی نیز در سن کودکی به مقام امامت منصوب گردید.

2- همان گونه که باد به امر پروردگار متعال تحت فرمان حضرت سلیمان بود، اکنون در خدمت امام زمان قرار دارد. در روایات دارد که خداوند متعال بادی را برانگیزد که در هر بیابان ندا کند « این مهدی است که به قضاوت داوود و سلیمان داوری می کند دلیل و بینه هم نمی خواهد. »⁵⁰

3- حضرت سلیمان حشمت الله است. حضرت صاحب الزمان نیز حشمت الله نامیده شده است.

شباهت به حضرت ایوب(ع)

1- حضرت ایوب هفت سال بر بلا صبر کرد. امام زمان از هنگام وفات پدرش تا کنون صبر کرده است.⁵¹

2- در قرآن کریم آمده است که به اذن خداوند چشمه آبی برای ایوب از زمین جوشید. برای حضرت قائم نیز چشمه ای از زمین می جوشد. مطابق فرمایشات قرآن کریم، پروردگار متعال مردگان را برای ایوب زنده کرد. ایشان برای حضرت قائم نیز مردگان را زنده می کند. از جمله اصحاب کهف در نخستین روز ظهور آن حضرت رجعت می کنند و در اولین روز اعلام ظهور با آن حضرت بیعت می نمایند و نام ایشان بار ها در میان 313 نفر از یاران حضرت مهدی یاد شده است و در دولت حقه به امر آن حضرت، اصحاب کهف فرمانروایان روی زمین خواهند بود.⁵²

شباهت به حضرت عیسی(ع)

1- حضرت عیسی در کودکی در گهواره سخن گفت و خداوند حضرت عیسی را به سوی خود بالا برد. امام زمان نیز در کودکی در گهواره سخن گفت و خداوند او را به سوی خویش به آسمان ها برد.⁵³

2- حضرت عیسی فرزند بهترین زنان زمانش می باشد. حضرت قائم نیز فرزند بهترین زنان زمانش است.

3- خداوند حکمت و ویژگی های نبوت را در کودکی به حضرت عیسی عنایت کرد. هم چنین خداوند حکمت و ویژگی های امامت را در کودکی به حضرت قائم عنایت فرمود.

4- امام صادق در بیان شباهت حضرت مهدی به حضرت عیسی فرمود:

« و قولهم انا المسیح عیسی ابن مریم رسول الله و ما قتلوه و ما صلبوه ولکن شبه لهم »⁵⁴

یهود و نصاری اتفاق کردند بر این که عیسی کشته شد ه ولی خداوند عزوجل آنان را تکذیب کرد و فرمود. آنها او را نکشتند و به دار نیاویختند ولی امر بر آنان مشتبه شد.

غیبت امام زمان نیز همین طور است. عاقبت این امت، به سبب طولانی شدن غیبت، او را انکار خواهند کرد و بعضی می گویند او اصلا متولد نشده است و بعضی دیگر خواهند گفت متولد شد و مرد و برخی می گویند یازدهمین نفر از امامان عقیم است.

5- حضرت عیسی به اذن خداوند متعال مرده را زنده می کند و به همین دلیل خداوند در قرآن اشاره فرموده است⁵⁵و در خصوص امام زمان روایت شده است که آن حضرت نیز مردگان را به اذن خداوند زنده می کند.

شباهت به حضرت محمد(ع)

1- رسول خدا فرمودند:

« مهدی قائم از فرزندان من است اسم او و اسم من و کنیه اش کنیه من و از نظر خلق و خلق شبیه ترین مردم به من می باشد. »⁵⁶

2- پیامبر اسلام فرمودند:

« اول ما محمد، آخر ما محمد و وسط ما محمد است. همه ما محمدیم پس میان ما فرق نگذارید. »⁵⁷

در حدیث دیگری رسول خدا می فرماید:

« تا دوازده تن ( امامان معصوم ) از قریش هستند این دین پا بر جاست، هنگامی که زمین از آنان خالی شود، ساکنان خود را در کامش فرو می برد. »⁵⁸

1- شیخ حر عاملی، اثبات الهداه، ج ۷، ص ۳۵۷

2- محمد باقر مجلسي، بحار الانوار، ج ۵۳، ص ۹

3- شيخ صدوق، كمال الدين، و تمام النعمه، ج ۲، ص ۳۴۵

4- سوره بقره، آیه 30

5- سوره نور، آیه 55

6- سوره زمر، آیه 74

7- محمد باقر مجلسي، همان، ج ۱۱، ص ۲۰۴

8- همان، ج ۱۰۱، ص ۳۲۰

9- سوره بقره، آيه ۳۱

10-

11- محمد بن يعقوب كليني، الكافي، ج ۱، ص ۲۲۳

12- سوره روم، آيه ۱۹

13- 

14-شيخ حر عاملي، وسائل الشيعه، ج ۱۸، ص ۳۰۸

15- همان

16-سوره مائده، آيه ۲۷

17-شيخ صدوق، همان، ج ۱، ص ۳۲۰

18-محمد بن يعقوب كليني، همان، ج ۸، ص ۱۱۴

19- شيخ صدوق، همان، ج ۲، ص ۴۳۰

20- محمد بن يعقوب كليني، همان، ج ۱، ص ۵۱۴

21- شيخ صدوق، همان، ج ۱، ص ۳۲۲

22- سوره نوح، آيه ۲۶

23- در بحارالانوار از پيامبر اكرم(ص) مروي است كه فرمود: «قيامت برپا نخواهد شد مگر اينكه قائم از ما به پاخيزد، و آن هنگامي است كه خداوند به او اجازه دهد. هركس از او پيروي كند نجات يابد و هرآنكه از او تخلف جويد هلاك گردد. اي بندگان خدا، خدا را، خدا را، كه به سوي او بياييد هرچند بر روي برف و يخبندان باشد كه او خليفة خدا و خليفة من است».

2۴- شيخ صدوق، همان، ج 2، ص 385

25- محمد باقر مجلسي، همان، ج 53، ص 7

26- سوره ذاریات، آیه 41

27- مکیال المکارم، ج 1، ص 203

28- سوره هود، آیه 81

29- سورة هود، آیة 71 و 72

30-

31-

32-

33-

34-

35-

36-

37-

38-

39-

40-

41-

42-

43-

44-

45- سوره هود، آیه 86

46- مکیال المکارم، ج 1، ص 225

47- سوره شعرا، آیه 189

48- مکیال المکارم، ج 1، ص 225

49- سوره اعراف، آیه 41

50- کمال الدین، ج 2، ص 675

51- سوره انبیا، آیه 84

52- بحار الانوار، ج 53، ص 91

53- مکیال المکارم، ج 1، ص 246

54- سوره نساء، آیه 157

55- سوره مائده، آیه 11

56- بحار الانوار، ج 1، ص 72

57- بحار الانوار، ج 26، ص 1